Stel: u heeft een relatie, maar bent niet gehuwd en bent geen geregistreerd partnerschap aangegaan. Samen koopt u een woning. Eén van beiden investeert aanzienlijk meer in de woning dan de ander. De relatie eindigt acht jaar later.
Op dat moment rijst de vraag: kan de ex-partner die meer heeft geïnvesteerd dit bedrag alsnog terugvorderen, of is die vordering inmiddels verjaard?
Precies deze vraag staat centraal in de uitspraak die hieronder wordt besproken.
Voor vorderingen tussen samenwoners gelden de algemene verjaringsregels van het Burgerlijk Wetboek, zoals neergelegd in de artikelen 3:306 tot en met 3:310 BW. Samenwoners nemen in dit opzicht geen bijzondere positie in.
In de praktijk gaat het bij samenwoners vaak om een vergoedingsvordering of een regresvordering wegens investeringen in een gezamenlijke woning, dan wel in de woning van één van beiden. Een dergelijke vordering verjaart in de regel na verloop van vijf jaren. Let op: die termijn begint te lopen op het moment dat de investering is gedaan.
Dat heeft tot gevolg dat de verjaringstermijn tijdens de relatie begint te lopen en mogelijk tijdens de relatie al eindigt. Voor samenwoners bestaat geen wettelijke regeling die de verjaring opschort zolang de relatie voortduurt. Wie zijn recht niet tijdig geldend maakt, loopt het risico dat de vordering verjaart, ook als partijen nog samenleven.
Dit is anders voor gehuwden en geregistreerde partners. Voor hen heeft de wetgever voorzien in een verlengingsgrond voor de verjaring, waardoor vorderingen tussen echtgenoten of geregistreerde partners tijdens het huwelijk of partnerschap niet kunnen verjaren. Deze regeling is gebaseerd op de gedachte dat niet van partners mag worden verwacht dat zij gedurende hun relatie juridische stappen tegen elkaar ondernemen om hun rechten veilig te stellen, nu dit de relatie onder druk zou kunnen zetten.
Voor samenwoners ontbreekt een dergelijke bescherming. Dat kan in de huidige maatschappelijke context, waarin samenwonen vaak een duurzaam karakter heeft, wringen. Niettemin is de wettelijke regeling duidelijk: samenwoners vallen terug op het algemene vermogensrecht en dragen zelf het risico van verjaring.
De uitspraak die hieronder wordt besproken, illustreert dit en maakt duidelijk dat het uitblijven van tijdige actie verstrekkende gevolgen kan hebben.
Samenvatting van de situatie
De vrouw en de man hadden een relatie. Zij hebben in 2009 gezamenlijk een woning gekocht. Op de woning rustte ook een overbruggingshypotheek waarvoor zowel de man als de vrouw hoofdelijk schuldenaar waren. In hun onderlinge verhouding dienden partijen ieder de helft van de schuld te dragen. De vrouw heeft in 2011 de volledige overbruggingshypotheek van € 180.330, – afgelost. De man heeft zijn aandeel daarvoor nooit aan de vrouw terugbetaald.
In de procedure stelt de vrouw dat zij een regresvordering heeft op de man, voor de helft van de aflossing, op grond van artikel 6:10 BW. De man stelt dat de vordering in 2011 is ontstaan en daarom reeds verjaard is. De vrouw stelt dat er geen sprake is van verjaring en als de rechtbank oordeelt dat er wel sprake is van verjaring, dat een beroep daarop in strijd zou zijn met de redelijkheid en billijkheid. Zij stelt dat zij tijdens de samenleving herhaaldelijk bij de man erop aangedrongen heeft dat de terugbetaling notarieel zou worden vastgelegd, maar de man heeft dit telkens afgewezen. Verder stelt zij dat financiële afrekening pas bij het einde van de relatie zou plaatsvinden, omdat dat door partijen stilzwijgend zou zijn overeengekomen.
Beoordeling van het hof
De regresvordering van de vrouw is verjaard en daarmee niet langer afdwingbaar. Ook haar overige vorderingen, die hier verder buiten beschouwing blijven, worden door de rechter afgewezen. Dit betekent dat de door haar gedane investering uiteindelijk voor de helft ten goede komt aan haar ex-partner. Hij profiteert er dus van dat niet eerder juridische stappen zijn ondernomen.
Dat resultaat kan oneerlijk aanvoelen. Het enkele feit dat partijen jarenlang een relatie hebben gehad en samen in een woning hebben geïnvesteerd, vormt echter geen beletsel voor verjaring. De wettelijke regels worden onverkort toegepast.
Dat neemt niet weg dat in sommige gevallen verweer mogelijk is tegen een beroep op verjaring, bijvoorbeeld wanneer de vordering is gestuit of er andere bijzondere omstandigheden zijn. Ook kan soms verrekening plaatsvinden met een andere, nog bestaande, schuld. Belangrijker nog: veel problemen kunnen worden voorkomen door tijdig afspraken te maken, bijvoorbeeld door het vastleggen van investeringen of het sluiten van een samenlevingsovereenkomst.
Bevindt u zich in een vergelijkbare situatie of heeft u vragen over de juridische gevolgen van samenwonen en investeringen, dan kunt u vanzelfsprekend contact opnemen voor advies.
auteur:
Sanne Oxener
soxener@benthemgratama.nl
+31 (0)6 455 694 46